De gedachten achter de Ponderosa

Onze onderwijs-zorgtrajecten zijn gefundeerd op de ecologische pedagogiek: een pedagogiek die de natuurlijke patronen en principes waarmee ecosystemen het leven in stand houden, vertaalt naar de dagelijkse praktijk. Ze streeft naar leerervaringen in de echte wereld, gericht op het overwinnen van vervreemding en het aankweken van plaatsbesef.

Het Unesco Institute for Education omschrijft ecologische pedagogiek als een benadering die onderwijs terugbrengt in de culturele tradities en de natuurlijke omgeving van gemeenschappen, als alternatief voor gespecialiseerde instituten zoals scholen. Op de Ponderosa is dat proces intuïtief, aards en praktisch. We baseren ons onder meer op de systeemtheorie van natuurkundige Fritjof Capra, die het denken in relaties, patronen en context ziet als sleutel tot het begrijpen van levende systemen: organismen, sociale systemen en ecosystemen.

Duurzaam leren

Duurzaam leren volgt en verbindt de spontane leerprocessen van mensen in natuurlijke leefgemeenschappen. Aandacht voor emotionele ontwikkeling brengt de jongere thuis bij zichzelf en geeft zelfvertrouwen. Aandacht voor sociale ontwikkeling verbindt de jongere met de ander en voedt de wil om van elkaar te leren. Aandacht voor ecologische ontwikkeling verbindt de jongere met de natuurlijke wereld en voedt het besef ergens bij te horen.

Onderzoek laat keer op keer zien dat een natuurlijke leeromgeving het leren positief beïnvloedt. Duurzaam leren vergroot de betrokkenheid van begeleiders en jongeren door hands-on, ervaringsgericht en contextueel leren in de natuurlijke wereld en de gemeenschap.

Leren voor duurzaamheid

Op organische wijze cultiveren de mensen van de Ponderosa de basis van het zorg dragen voor elkaar en voor alle levensvormen. Hoe bewegen jongeren van een gevoelsmatig besef van de natuurlijke wereld naar een meer conceptueel begrip van natuurlijke cycli, energiestromen en onderlinge verwevenheid? En hoe maken we een leeromgeving waarin leren voor duurzaamheid daar een vanzelfsprekend gevolg van is?

We beschouwen de Ponderosa zelf als een ecosysteem, genesteld in grotere ecosystemen. Er wordt geleefd met de seizoenen, middelen worden hergebruikt, en de gemeenschap is georganiseerd als een web van onderlinge relaties. Ideeën en informatie werken in dat systeem als energie: ze beïnvloeden en veranderen het via complexe terugkoppelingen. Nieuwe patronen ontstaan vaak op verrassende manieren en zijn maar gedeeltelijk te sturen.

Missie

De Ponderosa is een ecologische onderwijs-zorggemeenschap waar we jongeren met een bijzonder ontwikkelingspotentieel, meervoudig begaafd en hoogsensitief, begeleiden in hun groei tot zo zelfstandig mogelijke, verantwoordelijke en veerkrachtige jonge mensen.

Visie

We zien de Ponderosa als een leer-leefgemeenschap, gevormd door een dynamisch ecosysteem waar we zelf integraal onderdeel van zijn. De patronen en principes die een ecosysteem in stand houden, vormen de grondslag voor ons onderwijs en onze zorg. Ervaring, bewustzijn en waarneming komen voort uit aangeboren talenten als verbeelding en empathie.

In de eerste plaats voeden we de gemeenschap als vruchtbare bodem waarin plant, dier en mens tot bloei kunnen komen. Die gemeenschap heeft een eigen, functionele structuur. Structuur wordt niet van buitenaf opgelegd, maar ontstaat van binnenuit.

Ieder mens, ieder kind, heeft een natuurlijke en positieve impuls om zich te ontwikkelen. We richten ons op de innerlijke beweging van de jongere in verbinding met de natuurlijke omgeving. Zo ontdekken jongeren waar ze toebehoren, en komt de wil om te ontwikkelen weer tot leven.

Het in vrijheid ontwikkelen van de zintuigen, de intuïtie en de leerbare intelligenties staat centraal. Door eerst aandacht te geven aan de ecologische, sociale en emotionele intelligenties, ontstaat ruimte voor een vitale cognitieve ontwikkeling. Zo leidt het proces tot authenticiteit en veerkracht.

We geloven dat gelijkwaardigheid, diversiteit, vrije wil en vrije keuze binnen een natuurlijke leefomgeving samen leiden tot sociale verantwoordelijkheid. We hechten aan kleinschaligheid, en als open leergemeenschap verbinden we ons actief met de buitenwereld en met aardeverbonden leerinitiatieven elders.

Leren zoals Da Vinci

Het lerend leven op de Ponderosa wordt gedragen door de elementen van Da Vinci's benadering van leren en intelligentie:

• Curiosità: een onverzadigbaar nieuwsgierige houding tegenover het leven en een blijvend verlangen om te leren.
• Dimostrazione: kennis toetsen aan ervaring, volharden en bereid zijn van fouten te leren.
• Sensazione: de voortdurende verfijning van de zintuigen, om de ervaring te verlevendigen.
• Sfumato: de bereidheid om dubbelzinnigheid, paradoxen en onzekerheid te verwelkomen.
• Arte/Scienza: het evenwicht tussen wetenschap en kunst, logica en verbeelding.
• Corporalità: aandacht voor gratie, handvaardigheid, conditie en houding.
• Connessione: de erkenning van de onderlinge verbondenheid van alle dingen. Systeemdenken.

Naar: Denken als Da Vinci, Michael J. Gelb

Vanaf de oprichting hebben we ons laten inspireren door het natuurlijke gemeenschapsleven dat we in veel culturen tegenkwamen, en waarvan we de waarde zagen voor de veerkrachtige ontwikkeling van jongeren en hun plek in de samenleving.

Een onderbouwing daarvoor vonden we al snel in het werk van onder anderen Fritjof Capra (The Systems View of Life en The Hidden Connections), Gregory Bateson (Steps to an Ecology of Mind), Timothy Morton (Ecologisch wezen) en Mihaly Csikszentmihalyi (Creativity en Flow).

Van daaruit verdiepen we ons in psychologische, sociaal-culturele en filosofische theorieën en praktijkervaringen op het snijvlak van hoogbegaafdheid, creatieve begaafdheid, hoogsensitiviteit, ecologische pedagogiek, complexiteit, sociaal activisme, kunst, anarchisme en gemeenschapsleven.

Denkers die ons blijven boeien, zijn onder anderen Jacques Rancière, Albert Camus, Félix Guattari, Gilles Deleuze, Emmanuel Levinas, Fernand Deligny, Rebeca Wild en Jan Bransen.